Witamy na oficjalnej stronie Klubu Turystycznego S K K T - P T T K  G L O B T R O T E R S przy III LO im. Marii Dąbrowskiej w Płocku

Menu główne

Klub

Rajdy

Konkursy

Płock

Mazowsze

Polska

Oznaki turystyczne

Szlaki turystyczne

Warto odwiedzić

Inne

Statystyki

Odsłon : 876887
Parki Narodowe - Pigułka PDF Drukuj Email
Wpisany przez globadmin   
Piątek, 22 Kwiecień 2005 11:44
Parki Narodowe
w Polsce



Wolinski Park NarodowySłowiński Park NarodowyDrawieński Park NarodowyPark Narodowy Bory TucholskieWielkopolski Park NarodowyKarkonoski Park NarodowyPark Narodowy Gór StołowychBabiogórski Park NarodowyTatrzański Park NarodowyOjcowski Park NarodowyGorczański Park NarodowyPieniński Park NarodowyMagurski Park NarodowyBieszczadzki Park NarodowyRoztoczański Park NarodowyŚwiętokrzyski Park NarodowyPoleski Park NarodowyKampinoski Park NarodowyNarwiański Park NarodowyBiałowieski Park NarodowyBiebrzyński Park NarodowyWigierski Park Narodowy



Woliński Park Narodowy



Nazwa: Woliński Park Narodowy
Data założenia: 1960
Powierzchnia: 5001 ha (ścisła ochrona 165 ha w okolicy Wapnicy i pasie nadmorskim) w 1996 powiększony do 10937 ha
Lokalizacja: położony na największej polskiej wyspie – Wolin.
Symbol: Bielik
Ukształtowanie terenu: wzgórza morenowe, strome klify (abrazja 0,8 m), jeziora polodowcowe
Flora: sosna 74%, buk 18%, dąb 6%; dobrze zachowane buczyny: trawiasta buczyna pomorska, ciepłolubna buczyna storczykowa. Rośliny naczyniowate w liczbie 1300 gatunków, w tym 46 pod ochroną: wiciokrzew pomorski, grzebieńczyk wodny, pajęcznica liliowata...
Fauna: ssaki morskie: foka szara i morświn, żubr rasy białowieskiej. Ptaki w liczbie 230 gatunków, w tym 4 pary bielików. Na terenie parku odkryto dwa nowe gatunki: chrząszcza teredus opacus, i skoczogonków

    


          Woliński Park Narodowy, utworzony 1960 w ob. województwie zachodniopomorskim na pow. 5001 ha, powiększony 1996 do 10937 ha, otulina 3369 ha; pod ochroną ścisłą lasy na pow. 165 ha (gł. w okolicy Wapnicy i w pasie nadmor.); dyrekcja i muzeum przyr. w Międzyzdrojach; w pobliżu pokazowy rezerwat żubrów i in. zwierząt; deniwelacje od 0 do 115 m n.p.m.; obejmuje pokrytą lasem, centr. część w. Wolin (wysoczyzna morenowa) z jeziorami (Czajcze, Warnowskie, Rabiąż, Domysłowskie, Grodno, Turkusowe) oraz wybrzeżami klifowymi nad M. Bałtyckim i Zalewem Szczec., wody przybrzeżne Zat. Pomorskiej o szer. mili mor. oraz wsch. część rozlewiska delty Świny z 11 wyspami, jez. Wicko Wielkie i zach. część jez. Wicko Małe. Zespoły leśne to: buczyna pomor. (ze storczykami, perłówką jednokwiatową i żywcem w runie), mieszane lasy dębowo -bukowo- sosnowe, nadmor. bór bażynowy oraz podmokłe olsy; zbiorowiska roślinności kserotermicznej, słonoroślowej oraz wydm nadmor.; flora naczyniowa liczy ponad 1300 gat., w tym ok. 50 gat. chronionych, m.in. wiciokrzew pomor., storczyki, woskownica eur., długosz król., pajęcznica liliowata, mikołajek nadmor.; lęgowiska: bielika, kulika wielkiego, biegusa zmiennego, wodniczki, remiza, żurawia, wąsatki; wiosną i jesienią liczne gat. ptaków przelotnych. Miejscowości wypoczynkowe, plaże, kąpieliska; szlak turystyczne, baza noclegowa.


Drawieński Park Narodowy



Nazwa: Drawieński Park Narodowy
Data założenia: 1990
Powierzchnia: 8626 ha (ścisła ochrona 386 ha)
Lokalizacja: pojezierze zachodnie
Symbol: wydra
Ukształtowanie terenu: 82% terenu zajmują lasy. Występują tu fragmenty młodo glacjalnego krajobrazu: pagórki kemowe, rynny polodowcowe, kotłowe zagłębienia wytopiskowe. 13 jezior (największe Ostrowieckie o powierzchni 370 ha), 7 rzek i liczne strumienie. Wody zajmują 13% powierzchni parku.
Flora: 27 zespołów roślin wodnych, torfowiskowych i leśnych. Występuje tu ok. 700 gatunków roślin naczyniowych, 43 prawnie chronione: chamedafne północna, pajęcznica liliowata, żurawina drobnolistna, turzyca ptasie łapki, krwistoczerwony krasnorost.
Fauna: 33 gatunki ssaków: wydra, bóbr. Około 50 gatunków ptaków: puchacz, orlik krzykliwy, bielik, rybołowa. Z gadów: żółw błotny. Sporo gatunków ryb.

    


          Drawieński Park Narodowy, utw. 1990 w ob. woj. zachodniopomorskim; pow. 11 019 ha, otuliny ok. 35 tys. ha, pod ochroną ścisłą 368 ha; siedziba dyrekcji w Drawnie; leży na wys. 40–105 m n.p.m., w środk. części Równiny Drawskiej, w obrębie Puszczy Drawskiej; zach. ramię parku ciągnie się wzdłuż Drawy, od jeź. Dubie k. Drawna, wsch. ramię — wzdłuż Płocicznej od ujścia Runicy (Młynówki) do ujścia do Drawy (k.Starego Osieczna). W parku przeważają równiny sandrowe urozmaicone wijącymi się w głębokich wąwozach wartkimi rzekami (Drawa z Płociczną i ujściowe odcinki ich dopływów); we wsch. ramieniu ciąg malowniczych jezior (m.in. Czarne, Sitno, Ostrowiec), często o wysokich, stromych brzegach, ponadto drobne jeziorka dystroficzne. W szacie roślinnej dominują lasy, w części wsch. gł. bory sosnowe (nieliczne fragmenty lasów mieszanych), w części zach. stare drzewostany bukowe, grądy grabowe z przewagą dębu, rzadziej lasy łęgowe i olsy; w partiach drzewostanów ponad 120–letnich spotyka się 450–letnie dęby i 300–letnie buki (liczne pomniki przyrody); we florze gat. atlantyckie, kserotermiczne, atakże subarktyczne; liczne gat. objęte ochroną gatunkową, m.in. wawrzynek wilczełyko, storczyki, chamedafne północna. Ostoje rzadkich gat. zwierząt, ze ssaków — bobra i wydry, z ptaków — bociana czarnego, gągoła, pszczołojada, kani rdzawej, bielika, rybołowa, puchacza; w Drawie i Płocicznej ryby łososiowate: łosoś, troć, lipień.



Słowiński Park Narodowy



Nazwa: Słowiński Park Narodowy
Data założenia: 1967
Powierzchnia: 18789 ha (ścisła ochrona 5935 ha)
Lokalizacja: środkowa część wybrzeża Słowińskiego, pomiędzy Łebą, a Rowami.
Symbol: mewa srebrzysta
Ukształtowanie terenu: lasy 25%, wody 54%, torfowiska i łąki 4%. Wędrujące wydmy (wysokość 35 – 40 metrów), 4 płytkie jeziora przybrzeżne, martwe lasy.
Flora: 830 gatunków roślin naczyniowych: sit bałtycki, lnica wonna, wrzosiec bagienny, woskownica europejska, malina moroszka. 49 gatunków roślin prawnie chronionych: mikołajek nadmorski.
Fauna: 250 gatunków ptaków: mewa srebrzysta, ohar, orzeł przedni, bielik, batalion.

    


          Słowiński Park Narodowy, utw. 1967 w ob. woj. pomorskim, pow. 18 247 ha, pod ochroną ścisłą 5619 ha; siedziba dyrekcji i muzeum przyr. parku w Smołdzinie. Leży na wys. do 53 m n.p.m., na Wybrzeżu Słowińskim; obejmuje 2 duże (ponad 1/2 pow. Parku), lecz płytkie, przybrzeżne jez. — Łebsko i Gardno, z terenami otaczającymi Mierzeję Łebską i pas wybrzeża mor., między ujściami Łupawy i Łeby do M. Bałtyckiego. Na Mierzei Łebskiej największe w środk. Europie ruchome wydmy o wys. do ok. 40 m (krajobraz pustynny), z miejscami odsłoniętych gleb kopalnych i z martwymi drzewami. Zbiorowiska leśne reprezentują: nadmor. bór z bażyną czarną, bór bagienny z wrzoścem bagiennym i woskownicą eur. i olsy z dominującą olszą czarną; w zagłębieniach śródwydmowych torfowiska z widłakiem torfowym i rosiczkami; roślinność wydmowa z mikołajkiem nadmor. i wydmuchrzycą piaskową; ponadto występują gat. subatlantyckie, np. wymieniana woskownica europejska. Bogata fauna ptaków, jak: bielik, bocian czarny, kormoran, ohar, batalion; wiosną i jesienią ostoja ptaków przelotnych.Zabytki słowińskiej lud. kultury materialnej, zwł. we wsi Kluki. Zwiedzanie Parku uciążliwe, dopuszczone tylko po wyznaczonych szlakach. S.P.N. został uznany 1977 przez UNESCO za Świat. Rezerwat Biosfery. W pobliżu Parku rezerwaty torfowiskowe ( Główczyce), na pd. od wsch. granicy Parku następujące rezerwaty:Nowe Wicko, częściowy rezerwat florystyczny; pow. 24,5 ha; utw. 1984; stanowisko rosnącego w dużej ilości krzewu woskownicy eur. (gat. chroniony), na pd.-wsch. granicy zasięgu. Las Górkowski, częściowy rezerwat torfowiskowy w pobliżu poprzedniego; pow. 99,4 ha; utw. 1984; w rozległym krajobrazie roln., torfowisko porośnięte borem mieszanym wilgotnym ze starodrzewem sosny, z brzozą, świerkiem, jaworem i dębem.


Wigierski Park Narodowy



Nazwa: Wigierski Park Narodowy
Data założenia: 1989
Powierzchnia: 14956 ha (ścisła ochrona 386 ha)
Lokalizacja: pojezierze Suwalskie, północno – wschodni kraniec Puszczy Augustowskiej.
Symbol: bóbr
Ukształtowanie terenu: lasy 61%, wody 19%, użytki rolne 15%. Młodo glacjalny krajobraz, wzgórza moren czołowych, ozy, kemy, rynny lodowcowe, wytopiskowe misy licznych jezior (Wigry największe o powierzchni 2187 ha).
Flora: 800 gatunków roślin naczyniowych, 200 mszaków, 300 porostów. 47 gatunków roślin chronionych: obuwik, sasanka otwarta, arnika górska, brzoza niska, turzyca delikatna.
Fauna: 45 gatunków ssaków: wilk, łoś, bóbr, wydra. 190 gatunków ptaków: krzyżodziób świerkowy, orlik grubodzioby, puszczyk mszalny. 17 gatunków gadów: żółw błotny, 25 gatunków ryb. Bezkręgowce reprezentowane są poprzez: 13 gatunków pijawek, 46 mięczaków, 50 skorupiaków oraz około 500 gatunków owadów: sówka.

    


          Wigierski Park Narodowy, utw. 1988 w ob. woj. wigierskim (park krajobr. od 1976); pow. 15123ha, pod ochroną ścisłą 380 ha; siedziba dyrekcji w Krzywem k. Suwałk. Obejmuje w pn. i centr. części obszar morenowo-jeziorny (Pojez. Suwalskie), w pd. zaś obszar sandru augustowskiego (Równina Augustowska), w szczególności jezioro Wigry z otaczającymi go kilkunastoma mniejszymi jeziorami, tworzącymi tzw. Zespół Jezior Wigierskich, i najbardziej na pn. wysunięte partie Puszczy Augustowskiej; wys. ok. 130–180 m n.p.m. Głównymi rzekami W.P.N. są: Czarna Hańcza, Wiatrołuża i Kamionka; spośród różnorodnych typów jezior charakterystyczne są małe śródleśne jeziorka, tzw. suchary; ogółem wody zajmują 19% pow.; w pn. części parku, na zróżnicowanym pod względem rzeźby obszarze moreny dennej, występują liczne torfowiska i tereny źródliskowe zachowane w naturalnym stanie i reprezentujące rzadkie już dziś zespoły roślinne. W szacie leśnej występują prawie wszystkie typy zbiorowisk leśnych na terenie pn.-wsch. Polski, najwięcej jest borów świerkowo-sosnowych i sosnowych, w pn. części przeważają lasy mieszane, z bogatym podszytem i runem, w miejscach żyźniejszych — grądy, a w pobliżu jezior, na glebach podtopionych i torfach — olsy i fragmenty borów bagiennych. W W.P.N. rośnie ok. 900 gat. roślin naczyniowych, a wśród nich gat. chronione, jak: wawrzynek wilczełyko, orlik pospolity, lilia złotogłów, widłak jałowcowaty oraz rzadkie gat. storczyków. Bogata fauna: ok. 180 gat. ptaków, jak: bielik, bocian czarny, myszołów, rybołów i kanie; wśród ssaków: jelenie, łosie, sarny, dziki, lisy, jenoty, kuny, tchórze, borsuki i wilki, przy brzegach wód bobry, wydry i piżmaki, wśród ryb, oprócz gat. pospolitych, sieja, sielawa i stynka. Rozwinięta turystyka, zwł. kajakarstwo; kąpieliska, przystanie; wsie letniskowe.



Białowieski Park Narodowy



Nazwa: Białowieski Park Narodowy
Data założenia: 1921
Powierzchnia: 5348 ha (ścisła ochrona 4747 ha)
Lokalizacja: Na terenie puszczy Białowieskiej.
Symbol: Żubr
Ukształtowanie terenu: Puszcza o charakterze pierwotnym. Świerk 22,4%, sosna 19,1%, dąb 17,1%, olsza czarna 12,6%, grab 10,9%, jesion 8,2%, lipa drobnolistna 7,9%.
Flora: 3 tysiące gatunków, w tym: 630 roślin naczyniowych, 250 mszaków, 226 porostów, 2000 gatunków grzybów. 47 gatunków pod prawną ochroną
Fauna: 10000 gatunków, 44 ssaków, 120 ptaków lęgowych, 7 gadów, płazów 12 i około 8500 owadów. Żyją tutaj restytuowane Żubry (około 500) i tarpany.



          Białowieski Park Narodowy, utw. 1947 (chroniony od 1921 i 1932); pow. 10502 ha (pod ochroną ścisłą 4747 ha, otuliny 3224 ha); siedziba dyrekcji i muzeum parku w Białowieży. Rozciąga się na wys. od ok. 148 do 172 m n.p.m., na Równinie Bielskiej i obejmuje część Puszczy Białowieskiej, obszar lasów o charakterze pierwotnym. Przyrodę charakteryzuje duże zróżnicowanie zespołów roślinnych, reprezentowanych przez grąd, bór mieszany sosnowo-dębowy, bory bagienne, łęgi jesionowo-olchowe, podmokłe olsy, torfowiska oraz łąki. Na obszarze parku rosną liczne okazy starych drzew, a powalone pnie są pokryte zbiorowiskami porostów, mszaków i grzybów. Żyją tu liczne gat. zwierząt, ze ssaków m.in. ryś, łoś, bóbr, wilk, dzik, sarna i jeleń, wydra, gronostaj, z ptaków m.in. głuszec, cietrzew, jarząbek, żuraw, bocian czarny; interesująca jest fauna drobnych gryzoni i ssaków owadożernych; obszary parku i sąsiadujących z nim lasów są naturalną ostoją żubra, ponadto znajduje się tu ośr. hodowli żubrów (prace nad restytucją żubra dla fauny pol. prowadzono w B.P.N. od okresu międzywojennego). W 1977 B.P.N. został uznany przez UNESCO za Świat. Rezerwat Biosfery; od 1979 jest częścią transgranicznego pol.-białorus. obszaru Świat. Dziedzictwa Naturalnego i Kult. (jednego z trzech tego typu w Europie).


Kampinoski Park Narodowy



Nazwa: Kampinoski Park Narodowy
Data założenia: 1959
Powierzchnia: 35721 ha
Lokalizacja: Fragment Puszczy kampinoskiej, niedaleko Warszawy.
Symbol: łoś
Ukształtowanie terenu: lasy 75%, wody i bagna3%, użytki rolne 15%. Równoleżnikowo ułożone wzgórza wydmowe 912 do 20 metrów wysokości), niecki i misy deflacyjne, jeziorka, bagna, torfowiska. Bory sosnowe (76%).
Flora:1000 gatunków roślin naczyniowych: chamedafne północna, zimomziół północny, wiśnia kwaśna, wężymord stepowy, gnidosz królewski.
Fauna: 5000 gatunków, w tym łoś, bóbr. 160 gatunków ptaków: orlik krzykliwy.

    


          Kampinoski Park Narodowy, utw. 1959 w ob. woj. mazowieckim, pow. 38 544 ha; pod ochroną ścisłą 4862 ha (24 wydzielone obszary), otulina 37 756 ha; siedziba dyrekcji Parku w Izabelinie. Obejmuje rozległe tereny Puszczy Kampinoskiej w pradol. Wisły, w Kotl. Warszawskiej, wyścielone piaskami eolicznymi, tworzącymi liczne charakterystyczne zespoły wydm; w zagłębieniach bagna i torfowiska, ob. w większości osuszone; znaczne jak na niziny różnice wysokości — od 70 do 105 m n.p.m. Zachowały się stanowiska (reliktowe) chamedafne północnej; ostoja łosia (wyginął w XVIII w., przywrócony 1951), bobra, próba introdukowania rysia; lęgowiska czapli siwej, występuje też: żuraw, bocian czarny, orlik krzykliwy, myszołów, a z ptaków przelotnych: orzechówka, czeczotka, jemiołuszka. W uroczysku Zamczysko grodzisko datowane na XII w.; pod Zaborowem Leśnym mogiła powstańców 1863, w uroczysku Wiersze cmentarz partyzantów 1944, w Palmirach cmentarz ofiar niem., w Granicy cmentarz poległych 1939; od 1990 Ośr. Dydaktyczno-Muzealny im. J. i R. Kobendzów, zasłużonych badaczy dla poznania przyrody Parku i jego utworzenia; ośr. realizuje cele edukacyjne K.P.N. Od 1976 pod zarządem K.P.N. jest ośr. hodowli żubrów (68 ha) k. Smardzewic. Rozwinięta turystyka.



Wielkopolski Park Narodowy



Nazwa: Wielkopolski Park Narodowy
Data założenia: 1957
Powierzchnia: 5194 ha (ścisła ochrona 221 ha)
Lokalizacja: pojezierze Wielkopolskie.
Symbol: sowa
Ukształtowanie terenu: polodowcowa rzeźba terenu, moreny czołowe, rynny polodowcowe wypełnione wodą (12 jezior), wały ozowe, drumliny, parowy, wydmy. Wiele pomników przyrody.
Flora: 900 gatunków roślin naczyniowych, 174 gatunki mchów, 23 wątrobowców, 150 porostów, 300 gatunków grzybów i 500 gatunków glonów. 47 roślin chronionych: jarząb brekinia, zimoziół północny, jezierza morska, jeżyna górecka.
Fauna: 45 gatunków ssaków, około 200 ptaków. Z fauny bezkręgowców około 2500 gatunków owadów.

    


          Wielkopolski Park Narodowy, utw. 1957 w ob. woj. wielkopolskim (częściowo chroniony od 1933), pow. 7620 ha, pod ochroną ścisłą 221 ha (w środk. części Parku); otulina 15 003 ha; siedziba w Jeziorach nad Jez. Góreckim, muzeum przyr. w Puszczykowie. Położony na Pojez. Poznańskim, na pd. od Poznania; obszar o malowniczym krajobrazie polodowcowym: wzgórza morenowe, ozy, drumliny; najwyższe wzniesienie Osowa Góra, 132 m n.p.m., 70 m wys. względnej (kilka źródeł); 10 jezior różnych typów, np. rynnowe jez.: Dymaczewskie, Witobelskie, Góreckie, morenowe Kociołek, „oczka” polodowcowe, występują jeziora eutroficzne, np. Budzyńskie i dystroficzne — Skrzynka; przez Park przepływa Warta (wsch. granicą) i jej dopływy Samica Stęszewska, Wirynka; starorzecza. Lasy zajmują ok. 80% pow., gł. bory sosnowe (wprowadzone w przeszłości błędną gospodarką leśną), bór mieszany sosnowo-dębowy, grąd dębowo-grabowy, świetlista dąbrowa z pięciornikiem białym w runie; zdarzają się okazałe, stare dęby i sosny; miejscami rozciągają się łąki i torfowiska; w bogatej florze stwierdzono ok. 1100 gat. roślin naczyniowych, w tym 45 gat. objętych ochroną, jak: zimoziół północy, goździk siny, niektóre storczyki, orlik pospolity, naparstnica zwyczajna, lilia złotogłów, widłaki; endemiczna jeżyna mosińska; stanowiska roślin kserotermicznych. Bogata i zróżnicowana fauna, zwł. ptaków (m.in. wodnych) i owadów (m.in. gat. górskie). Park licznie odwiedzany przez mieszk. Poznania i pobliskich miast; szlaki turyst.; kąpieliska; wędkarstwo.


Poleski Park Narodowy



Nazwa: Poleski Park Narodowy
Data założenia: 1990
Powierzchnia: 9648 ha
Lokalizacja: środkowa część pojezierza Łęczyńsko - włodawskiego
Symbol: bocian
Ukształtowanie terenu: lasy 41%, obszary torfowo – bagienne, płytkie i niewielkie jeziora.
Flora: 930 gatunków roślin naczyniowych, 58 objętych prawną ochroną, 170 gatunków rzadkich i 140 gatunków północnych: wierzba borówkolistna, wierzba lapońska, brzoza niska, gnidosz królewski. Rośliny atlantyckie stanowią 25 gatunków: rosiczka pośrednia, wywłócznik skętolistny, 154 gatunków porostów, 257 glonów.
Fauna: 36 gatunków ssaków: wydra, wilk, 150 gatunków ptaków lęgowych: błotniak zbożowy, kobczyk, wodniczka. Gady: żółw błotny, płazy: ropucha paskówka. 40 gatunków ryb prawnie chronionych.

    


          Poleski Park Narodowy, utw. 1990 w ob. woj. lubelskim, pow. 9649 ha (od 1994), otuliny 14 042 ha; siedziba dyrekcji w Urszulinie, ośr. muzealno-dydaktyczny w Starym Załuczu; leży w zach. części Równiny Łęczyńsko-Włodawskiej, na wsch. od Kanału Wieprz–Krzna; jest to jeden z niewielu zachowanych w Europie terenów torfowo-bagiennych; na płaskim terenie Parku ok. 1/3 pow. zajmują torfowiska niskie, przejściowe, wysokie i węglanowe, bagna i jeziora typu krasowego; wśród lasów dominują ubogie bory sosnowe, a w podtapianych zagłębieniach — olsy (dominuje olsza czarna); najliczniej występują zbiorowiska roślinne wodne i szuwarowe; we florze 928 gat. roślin naczyniowych, w tym 170 rzadkich (43 chronione); 140 gat. borealnych (północnych), m.in.: brzoza niska, wierzby lapońska i borówkolistna, turzyca strunowa, torfowa i bagienna, gnidosz królewski, rosiczki; 25 gat. atlantyckich, m.in.: wąkrota zwyczajna, androwanda pęcherzykowata (owadożerna); jest to rodzaj tundry i lasotundry. Bogaty świat zwierząt, zwł. ptaków ze 146gat. lęgowymi, m.in.: błotnik zbożowy i łąkowy, żuraw, brodziec krwawodzioby i samotny (stalugwa), kulik wielki, puchacz, sowa błotna, bocian czarny, wodniczka, z zalatujących — orzeł przedni, bielik, orlik krzykliwy i grubodzioby; z 35 gat. ssaków występują m.in.: bóbr (introdukowany), gronostaj, wydra, łoś, wilk; jedno z większych w Europie legowisk żółwia błotnego; w wodach żyje 15 gat. ryb, w tym objęta ochroną strzebla potokowa. Teren trudno dostępny.



Roztoczański Park Narodowy



Nazwa: Roztoczański Park Narodowy
Data założenia: 1974
Powierzchnia: 7905 ha (ścisła ochrona 808 ha)
Lokalizacja: Środkowe Roztocze Wyżyny Wschodniomałopolskiej
Symbol: konik polski
Ukształtowanie terenu: lasy 93%, pasma lesistych wzgórz, dolina rzeki Wieprz i strumienia Świerszcz. Dominuje sosna55%, jodła 26%, buk 11%.
Flora: 750 gatunków roślin naczyniowych, 40 prawnie chronionych, 10 gatunków rzadkich: zimoziół północny, bagnica torfowa, turzyca strunowa, paprotnik Brauna, obuwik pospolity, czosnek siatkowy.
Fauna: owadożerne ryjówki: aksamitna i malutka. Konik polski. 160 gatunków ptaków (125 lęgowych), płazy reprezentowane przez salamandrę plamistą, kumaka nizinnego, traszkę zwyczajną. Gady: padalec zwyczajny, wąż eskulap. Bogata grupa bezkręgowców: nadobnica alpejska, mieniak tęczowiec.

    


          Roztoczański Park Narodowy, utw. 1974 w ob. woj. lubelskim, pow. 8482 ha, z tego pod ochroną ścisłą 808 ha, otuliny 38 096 ha; siedziba dyrekcji parku i Ośr. Edukacyjno-Muzealnego (od 1994) w Zwierzyńcu. Obejmuje zach. część Roztocza Środk.; obszar zróżnicowany geol., z bogatą rzeźbą terenu, rozdzielony dol. Wieprza. Lasy (ok. 93% pow.) b. zróżnicowane; wyróżniono 19 zespołów i 2zbiorowiska leśne, m.in. buczyna karpacka (ok. 30% pow. leśnej), bór jodłowy, bór bagienny, dąbrowa świetlista, grąd lipowo-grabowy, ols; w bogatej florze (ponad 750 gat. roślin naczyniowych, ok. 100 gat. rzadkich, 40 chronionych) występują gat. borealne (zimoziół północny, wierzba borówkolistna, bagnica torfowa), górskie (tojad dzióbaty, widłak wroniec, czosnek siatkowaty), subatlantyckie (rosiczka pośrednia, wąkrota zwyczajna), pontyjskie (powojnik prosty, róża franc.). Bogatą faunę reprezentują, m.in.: spośród gadów jaszczurka zwinka, i żyworodna, padalec (często odmiany turkusowej), żmija, zaskroniec i b. rzadki żółw błotny; z ponad 190 gat. ptaków — orlik krzykliwy, pszczołojad, bocian czarny, dzięcioł białogrzbiety i zielonoszyi, muchołówka mała i białoszyja, czyż, pliszka górska; ze ssaków liczne jelenie, sarny, dziki, lisy, kuny, borsuki, ponadto wilki, wydry i bobry introdukowane 1979 na Wieprzu; z drobnych ssaków — ryjówka aksamitna i mała, zębiełek białawy, popielica, koszatka, liczne gat. nietoperzy; 1982 do R.P.N. wprowadzono koniki pol. typu tarpana, które w stanie dzikim bytowały na Roztoczu od XVII w., prawie do końca XIX w.


Świętokrzyski Park Narodowy



Nazwa: Świętokrzyski Park Narodowy
Data założenia: 1950
Powierzchnia: 5909 ha (ścisła ochrona 1741 ha)
Lokalizacja: Wyżyna Środkowo małopolska, Góry świętokrzyskie.
Symbol: jeleń
Ukształtowanie terenu: 95% powierzchni to lasy, góry fałdowe, gołoborza.
Flora: 700 gatunków roślin naczyniowych, 48 prawnie chronionych, 35 gatunków drzew, 25 gat. rzadkich górskich: zanikcica północna, pióropusznik strusi, tojad dzióbaty.
Fauna: 5000 gatunków, w tym 100 gatunków ptaków: cietrzew, orlik krzykliwy. Gady: gniewosz plamisty, z płazów: traszka górska, ropucha zielona, paskówka.

    


          Świętokrzyski Park Narodowy, utw. 1950 w ob. woj. świętokrzyskim, chroniony od 1922, gdy powstały tu pierwsze rezerwaty ścisłe (pow. ok. 310ha), 1932 rezerwaty częściowe (pow. łączna 1347 ha); pow. 7626 ha, w tym 1741 ha pod ochroną ścisłą (prawie w całości Łysogóry); otulina 20 786 ha; siedziba dyrekcji parku w Bodzentynie; muzeum przyr. w jednym z budynków poklasztornych na Łysej Górze. Obejmuje: najwyższe pasmo G. Świętokrzyskich Łysogóry, fragment Pasma Klonowskiego i Dol. Wilkowskiej (zabagnienia, łąki, bór sosnowy bagienny) oraz Górę Chełmową; wys. od ok. 230 m do 612 m n.p.m. (Łysica). Potoki biorące pocz. w Łysogórach spływają przeważnie na pn., gł. do Czarnej Wody, dopływu Pokrzywianki. Główny masyw górski, zbud. z utworów paleozoicznych, pokrywają w partii przygrzbietowej rumowiska skalne — gołoborza kwarcytowe, na których występuje interesująca flora mchów, wątrobowców i porostów; poniżej bory jodłowe, z bzem koralowym i widłakiem jałowcowatym, las jodłowo-bukowy i bukowy (buczyna karpacka), w dol. rzek fragmenty grądów i bory sosnowe, po części bagienne; na Górze Chełmowej las mieszany z dominującym modrzewiem pol. (endemit); stanowiska roślin górskich; chronione gat. roślin, jak: cis, bluszcz, wawrzynek wilczełyko, paprocie — pióropusznik strusi i podrzeń żebrowiec, lilia złotogłów, pełnik eur., parzydło leśne, niektóre storczyki, widłaki. Ze świata zwierzęcego na uwagę zasługuje zwł. fauna nietoperzy i bezkręgowców; w awifaunie m.in.: orlik krzykliwy, krzyżodziób świerkowy, płochacz pokrzywnica, kilka gat. dzięciołów, sowa uszata, pliszka górska, strzyżyk, mysikrólik.Zabytki archeol. (dymarki), pamiątki hist., zabytki architektury. Szlaki turyst., schroniska.



Karkonoski Park Narodowy



Nazwa: Karkonoski Park Narodowy
Data założenia: 1959
Powierzchnia: 5562 ha (ścisła ochrona 1719 ha)
Lokalizacja: Sudety Zachodnie
Symbol: góra
Ukształtowanie terenu: ostańce skalne, gołoborzy, kotły polodowcowe, wodospady, zboczowe, torfowiska wysokie. Świerk 98%, buk 2%.
Flora: 900 gatunków roślin naczyniowych, 270 mszaków, 70 porostów, 150 grzybów. Skalnica śnieżna, gnidosz sudecki.
Fauna: 50 gatunków ssaków, 151 ptaków, 15 płazów i gadów. Płochacz halny, drozd obrożny.



          Karkonoski Park Narodowy, utw. 1959 w ob. woj. dolnośląskim, pow. 5579ha, z tego 1718 ha podlega ochronie ścisłej (najwyższe partie Karkonoszy), otuliny 11265 ha; siedziba dyrekcji i Muzeum Przyr. Parku w Jeleniej Górze (Sobieszów). K.P.N. rozciąga się wzdłuż granicy pol.-czes. (graniczy z czes. parkiem nar.) od przełęczy Okraj na wsch. po Mumlawski Wierch na zach. i obejmuje masyw górski Karkonoszy, zbud. gł. z granitów, łupków krystalicznych i gnejsów; wys. od ok. 600 do 1602 m n.p.m. (Śnieżka). Interesująca rzeźba, szczególnie w wyższych partiach górskich: liczne skałki krystaliczne o fantastycznych kształtach, rumowiska skalne oraz dobrze zachowane, malownicze kotły polodowcowe i jeziora. W niżej położonych częściach Parku przeważają sztuczne lasy świerkowe z nieznaczną domieszką jodły (ok. 0,2%); naturalne lasy bukowe zachowały się w niewielu tylko miejscach; od ok. 1000 m n.p.m. występują bory świerkowe regla górnego, od ok. 1250 m — zarośla kosodrzewiny, a od 1500 m — murawy alpejskie; charakterystyczne są torfowiska wysokie występujące na płaskich grzbietach. Osobliwościami florystycznymi są wierzba lapońska i skalnica śnieżna (gat. reliktowy, jedyne stanowisko w Europie Środk.). Rozwinięta turystyka. Zanieczyszczenia atmosfery, gradacje owadów i czynniki klim. doprowadziły w latach 80. do osłabienia kondycji zdrowotnej lasów. Ze świata zwierząt zasługują na uwagę gat. borealnogórskie: ryjówka górska, koszatka, siewka górska, płochacz halny. W 1992 K.P.N. został uznany przez UNESCO za Świat. Rezerwat Biosfery.


Bieszczadzki Park Narodowy



Nazwa: Bieszczadzki Park Narodowy
Data założenia: 1973 / 1989 / 1991
Powierzchnia: 5587 ha / 15710 ha / 27064 ha (ochrona ścisła 4997 ha)
Lokalizacja: bieszczady Zachodnie
Symbol: ryś
Ukształtowanie terenu: góry, połoniny, gołoborza.
Flora: 700 gatunków roślin naczyniowych, 174 gatunki górskie, 22 gatunki wschodnikarpackie: ciemięzyca biała, tojad taurycki, pszeniec biały. 42 gatunki prawnie chronione, 200 gatunków mchów, 300 porostów.
Fauna: 200 gatunków kręgowców, 40 ssaków: niedźwiedź, żbik, ryś, wilk. 150 gatunków ptaków orzeł przedni, sęp kasztanowaty. Gady – 7 gatunków – wąż Eskulap.

    


          Bieszczadzki Park Narodowy, utw. 1973 w ob. woj. podkarpackim na pow. 5624 ha, powiększany (m.in. 1991 do 27 834 ha); otulina 57150ha; siedziba dyrekcji parku w Ustrzykach Górnych, Muzeum Przyr. i ośr. dydaktyczny w Ustrzykach Dolnych; B.P.N. rozciąga się na wys. od 600 do 1346 m n.p.m. (Tarnica) i obejmuje najwyższe partie Bieszczadów Zach.; na wsch. i pd. sięga do granicy z Ukrainą, a w części zach. do granicy słowac.; obejmuje leśne przygraniczne tereny źródliskowe potoków górskich (na wsch. Negrylów, Syhłowaty i Halicz — l. dopływy Sanu, w części środk. Wołosaty z Wołosatką i dopływami, w części zach. Górna Solinka z Beskidnikiem i Wielkim Lutowym), najwyższe szczyty Bieszczadów (Tarnica, Krzemień, Halicz, Bukowe Bardo, Wielka i Mała Rawka, Dział), Połoninę Caryńską i Wetlińską z otaczającymi je lasami oraz grunty pastewne w okolicy Wołosatego, Ustrzyk Górnych, Brzegów Górnych i częściowo Wetliny. W obrębie parku występuje piętro regla dolnego na wys. od 450 do 1160 m n.p.m., z naturalnym lasem bukowo-jodłowym, z udziałem jawora i świerka w niższych partiach, i czystymi drzewostanami bukowymi, z formami karłowatymi przy granicy lasu, w wyższych partiach. Ponad granicą lasu rosną charakterystyczne dla Bieszczadów zarośla olchy kosej. Powyżej 1160 m n.p.m. piętro halne, bujne łąki wysokogórskie, zw. połoninami; w tej strefie znajdują się również szczytowe partie skaliste, zbud. z piaskowców fliszowych. W bogatej florze naczyniowej spotyka się na obszarze parku gat. zrówno wschodnio-, jak i zachodniokarpackie oraz wysokogórskie. Również faunę charakteryzuje duża różnorodność gat.; występują tu gat. wysokogórskie, górskie, eurosyberyjskie i ciepłolubne; do rzadszych gat. ssaków należą: żubr (przywrócony tutejszej faunie w latach 60.), niedźwiedź brun., wilk, ryś, żbik. W 1992 UNESCO uznało B.P.N. wraz z Parkami Krajobr. Ciśniańsko-Wetlińskim i Dol. Sanu oraz słowac. i ukr. chronionymi terenami przyległymi — za Międzynar. Rezerwat Biosfery „Karpaty Wschodnie”.



Ojcowski Park Narodowy



Nazwa: Ojcowski Park Narodowy
Data założenia: 1956
Powierzchnia: 1592 ha (ścisła ochrona 385 ha)
Lokalizacja: Wyżyna Krakowska, dolina Prądnika i Saspówki.
Symbol: zamek + nietoperz
Ukształtowanie terenu: rzeźba krasowa, wąwozy, ostańce wapienne, jaskinie.
Flora: 950 gatunków roślin naczyniowych, 5,5% stanowią gatunki górskie: chaber miękkowłosy, 25% gatunki kserotermiczne i ciepłolubne: ostnica Jana, wiśnia karłowata, brzoza ojcowska, języcznik zwyczajny
Fauna: 4050 gatunków, w tym 120 ptaków: pluszcz, pliszka górska, nagórnik, zimorodek. 3300 owadów, 15 gatunków nietoperzy.

    


          Ojcowski Park Narodowy, utworzony 1956 w ob. woj. małopolskim, pow. 1890 ha; ok. 13% pow. zajmują obszary pod ochroną ścisłą, m.in. dol. Sąspowska, okolice Bramy Krak., wąwóz Korytania i Jamki; siedziba dyrekcji parku i muzeum w Ojcowie. Rozciąga się na wys. ok. 280–480 m n.p.m.; obejmuje dol. Prądnika i Sąspówki w obrębie Wyż. Krakowsko-Częstochowskiej; występują tu twarde wapienie jurajskie, z typowymi, b. ciekawymi, formami krasowymi: skałki o fantastycznych kształtach (maczugi, iglice, bramy, baszty), ściany skalne, stromościenne wąwozy, bezwodne doliny, jaskinie (m.in. Łokietka, Ciemna Zbójecka, ich namuliska są obiektem badań archeol. i paleontologicznych), źródła krasowe (nieliczne) i okresowe cieki; na dość zrównanej wierzchowinie spotyka się lessy zalegające na nieprzepuszczalnych glinach morenowych. Otoczenie skalistych części Parku tworzą lasy (ok. 79% pow.) o typie grądu i buczyny karpackiej, a także fragmenty lasu jaworowego z chronioną paprocią — języcznikiem zwyczajnym w runie; na zboczach ciepłolubne zarośla; na wierzchowinie bory mieszane; w dnie dolin, miejscami pozostałości lasów łęgowych; murawy naskalne z kostrzewą bladą; bogate łąki; we florze gat. chronione; gat. roślin górskich, jak żywiec gruczołowaty, w zespołach kserotermicznych — ostnica Jana i wiśnia karłowata (gat. reliktowy). W faunie np. pluszcz, padalec; w świecie drobnych zwierząt występują zarówno gat. górskie, jak i południowe; charakterystyczna jest swoista fauna jaskiń, m.in. żyje tu 15 gat. nietoperzy oraz rzadkie gat. owadów bezskrzydłych.Obiekty zabytkowe, m.in. ruiny zamku w Ojcowie i kościółek na tzw. Grodzisku, zamek w Pieskowej Skale. Stanowiska archeol. w jaskiniach. Park jest szczególnie atrakcyjny dla turystyki krajoznawczej, licznie odwiedzany; turyst. szlaki.


Babiogórski Park Narodowy



Nazwa: Babiogórski Park Narodowy
Data założenia: 1954
Powierzchnia: 1734 ha (ścisła ochrona 1061 ha)
Lokalizacja: Beskid wysoki.
Symbol: okrzyn jeleni
Ukształtowanie terenu: 91% lasy, strome zbocza, żleby, kotły, rumowiska i usypiska skalne. Liczne strumyki, stawki.
Flora: 700 gatunków, 70 gat. wysokogórskich: okrzyn jeleni, rogonica alpejska. 54 gatunki prawnie chronione. 200 gatunków mchów, 100 watrobowców, 250 porostów, 640 grzybów.
Fauna: 166 gatunków, 2 – ryb, 6 – płazów, 5 – gadów, 115 – ptaków: głuszec, cietrzew, pustułka, puszczyk uralski. 38 gatunków ssaków: niedźwiedź, wilk. 2437 bezkręgowców: ryjkowce, biegaczowate.



          Babiogórski Park Narodowy, utw. 1954 w ob. woj. śląskim (1046 ha objęte ochroną od 1933); pow. 1734 ha, z tego 1061 ha podlega ścisłej (biernej) ochronie; siedziba dyrekcji parku, ośr. edukacyjnego i ogrodu roślin babiogórskich w Zawoi. B.P.N. rozciąga się na wys. od ok. 810 do 1725 m n.p.m. i obejmuje pn. i częściowo pd. stoki masywu Babiej Góry (od Przełęczy Jałowieckiej do Przełęczy Lipnickiej). Stoki pn. tego masywu, częściowo skaliste i osuwiskowe, pocięte licznymi dolinami potoków, są bardziej strome niż południowe. W partii grzbietowej znajdują się rumowiska skalne złożone z bloków piaskowców fliszowych. Roślinność wykazuje układ piętrowy; do ok. 1150 m n.p.m. sięgają lasy jodłowo-bukowe i świerkowo-jodłowe regla dolnego, do ok. 1390 m n.p.m. — bory świerkowe regla górnego; powyżej, tj. od 1390 do 1650 m n.p.m., rośnie kosodrzewina, a wśród niej porastające wilgotne żleby i zagłębienia ziołorośla z miłosną górską i omiegiem górskim; powyżej 1650 m — piętro alpejskie, z niskimi murawami, mchami i porostami; osobliwością świata roślin Babiej Góry jest jedyne w Polsce stanowisko okrzynu jeleniego i rogownicy alpejskiej. Wśród ssaków spotyka się tu rysia i niekiedy niedźwiedzia, liczne są jelenie, na obrzeżach lasu — sarny; w faunie ptaków rzadkie gat., jak: puchacz, sowa uralska, włochatka, głuszec, dzięcioł trójpalczasty i białogrzbiety, drozd obrożny, płochacz halny, siwerniak; ciekawa fauna owadów, mięczaków i in. W 1977 B.P.N. został uznany przez UNESCO za Świat. Rezerwat Biosfery.



Gorczański Park Narodowy



Nazwa: Gorczański Park Narodowy
Data założenia: 1981
Powierzchnia: 6742 ha (ścisła ochrona 2580 ha)
Lokalizacja: obejmuje centralną część Gorców.
Symbol: salamandra plamista.
Ukształtowanie terenu: 5 szczytów pow. 1200m. N.p.m., 10 potoków.
Flora: 930 gatunków roślin naczyniowych, 134 górskie: paproć podejźrzon lancetowaty, zarzyczka górska, przywrotnik gorczański, chaber miękkowłosy. Mchy 250 gatunków, 450 – porostów.
Fauna: 37 gatunków ssaków: ryś, żbik, wilk. 96 gatunków ptaków: głuszec, cietrzewie, jarząbek, puchacz, kruk

    


          Gorczański Park Narodowy, utw. 1981 w ob. woj. małopolskim, pow. 7019 ha, pod ochroną ścisłą 2420 ha (najlepiej zachowane w Gorcach drzewostany naturalne, miejscami o charakterze pierwotnym); otulina 16€647 ha; lasy zajmują 95% pow. parku; dyrekcja G.P.N. w Rzekach k. Szczawy; obejmuje centr. część masywu Gorców, 2 gł. grzbiety: Turbacz-Gorc i Turbacz-Kudłoń, rozdzielone głęboką, malowniczą dol. Kamienicy biorącej pocz. na stokach Turbacza; szczyty: Kiczora (1282 m n.p.m.), Kudłoń (1276€m), Mostownica (1244 m), Przysłop (1185 m), Turbaczyk (1091 m); liczne źródła i potoki spływające gł. na pn., m.in. Konina z Roztoką. Szata roślinna bogata i różnorodna; w zwartym kompleksie leśnym liczne polany grzbietowe; szczególną wartość mają fragmenty pierwotnej Puszczy Karpackiej, z okazami wiekowych jodeł i buków, liczącymi ok. 250 lat; w reglu dolnym, do 1100m n.p.m., występuje buczyna karpacka, z pojedynczymi jaworami i wiązami górskimi, z bogatym runem, oraz bór jodłowy, w reglu górnym — bór świerkowy; w G.P.N. są charakterystyczne liczne gat. roślin górskich i wysokogórskich, na halach zakwitają wczesną wiosną krokusy. W faunie na uwagę zasługują: ze ssaków — jeleń karpacki, ryś, żbik, tchórz, gronostaj, łasica, z ptaków — głuszec, jarząbek, puchacz, puszczyk, bocian czarny, myszołów zwyczajny, kruk, orzechówka.


Pieniński Park Narodowy



Nazwa: Pieniński Park Narodowy
Data założenia: 1954
Powierzchnia: 2231 ha (ścisła ochrona 760 ha)
Lokalizacja: Środkowa część Pienińskiego Pasa Środkowego
Symbol: trzy szczyty górskie
Ukształtowanie terenu: przełomy rzeczne, jurajskie i kredowe skały wapienne.
Flora: 1100 gatunków roślin naczyniowych, również gatunki wysokogórskie i reliktowe: złocień Zawadzkiego, jałowiec sawina, mniszek pieniński, pszonak pieniński. 52 rośliny chronione prawnie.
Fauna: 52 gatunków ssaków: nietoperz wąskoskrzydły. 170 gatunków ptaków, 9 – płazów, 6 – gadów, 16 – ryb. 1600 gatunków motyli: nadobnica alpejska.



          Pieniński Park Narodowy, utw. 1932 w ob. woj. małopolskim jako Park Nar. w Pieninach, a na nowych podstawach prawnych i pod ob. nazwą 1954; pow. 2345 ha, otuliny 2682 ha; pod ochroną ścisłą 518 ha (gł. wsch. partie Pienin); siedziba dyrekcji i muzeum parku oraz ośr. dydaktyczny w Krościenku. Jest osobliwością przyr. i krajobr. w skali europejskiej. Rozciąga się na wys. od ok. 420 m do 982 m n.p.m. (Trzy Korony), przy granicy ze Słowacją (gdzie słowac. park nar.); obejmuje środk. część Pienin, zbud. z utworów wapiennych i piaskowcowo-łupkowych, gł. jurajskich i kredowych. Obszar silnie zróżnicowany geologicznie, posiada swoistą rzeźbę (urwiska, skałki, wąwozy); odznacza się dużą zmiennością warunków mikroklimatycznych. Pasmo Pienin przecina niezwykle malownicza przełomowa dol. Dunajca o dł. 9 km (spływy turyst. tratwami); nad wodami rzeki wznoszą się wysokie skalne ściany; potoki, jak: Macelowy, Sobczański, Pieniński, Ociemny; źródła typu wywierzysk. Góry pokrywa las bukowo-jodłowy i świerkowo-jodłowy, zachowały się także fragmenty lasu jaworowego z chronioną paprocią — języcznikiem zwyczajnym w runie; bogata flora z chronionymi gat., ponad 1000 gat. roślin naczyniowych; charakterystyczne są kwieciste łąki (obfitujące w storczyki) i murawy naskalne z seslerią skalną; reliktowe stanowiska sosny zwyczajnej; wiele gat. roślin rzadkich, jak jałowiec sawina, i endemicznych, jak: złocień Zawadzkiego, mniszek pieniński, pszonak pieniński. Żyją tu ryś i żbik oraz rzadkie gat. ptaków, np.: puchacz, orlik krzykliwy, orzeł przedni, rzadkie gat. nietoperzy i owadów. Stanowisko paleobotaniczne (flora kopalna z pliocenu i plejstocenu). Licznie odwiedzany (baza noclegowa, szlaki turyst.).



Tatrzański Park Narodowy



Nazwa: Tatrzański Park Narodowy
Data założenia: 1954
Powierzchnia: 21164 ha (ścisła ochrona 50%)
Lokalizacja: cały obszar Tatr Polskich.
Symbol: kozioł górski
Ukształtowanie terenu: góry alpejskie, deniwelacja = 1700 metrów, ostre szczyt górskie, kotły polodowcowe, liczne jeziora, jaskinie, mokradła, strumienie, potoki.
Flora: ponad 1000 gatunków roślin naczyniowych, 600 – mszaków, 550 porostów, 900 – glonów: pszonak Wahlenberga, warzucha tatrzańska. 85 gatunków ściśle chroniona: szarotka alpejska.
Fauna: kozica, świstak, niedźwiedź. Ptaki: orzeł przedni, sokół, płochacz halny, pomurnik.



          Tatrzański Park Narodowy, utw. 1954 w ob. woj. małopolskim, pow. 21164 ha, pod ochroną ścisłą 11514 ha (duża część Tatr Wysokich oraz Zach.); siedziba dyrekcji i muzeum przyr. w Zakopanem. Obejmuje całe Tatry Polskie (graniczy z parkiem nar. po stronie słowac.) oraz fragment Podhala; wys. od ok. 800 m do 2499 m n.p.m. (Rysy); urozmaicona rzeźba typu alpejskiego: strome turnie, żleby i kominy, kotły lodowcowe, doliny polodowcowe, rygle skalne i wały morenowe, formy krasowe, jak wapienne wąwozy i skałki o osobliwych kształtach, jaskinie. Szczególna obfitość wód: jeziora (stawy), źródła (m.in. typu wywierzysk), potoki z wodospadami (siklawy). Lasy zajmują 71% pow., skały, hale i polany 26%. Roślinność Tatr wykazuje układ piętrowy: w reglu dolnym, na podłożu wapiennym, lite świerczyny wprowadzone w przeszłości błędną gospodarką leśną, fragmenty lasów bukowych z udziałem jodły (ongiś tu panujących), a na skałach niewęglanowych rosną świerk i jodła; w reglu górnym bory świerkowe z domieszką limby i modrzewia eur.; ponad reglem górnym zwarte płaty kosodrzewiny, z brzozą karpacką i różą alpejską; wyżej — murawy piętra halnego (alpejskiego) i skąpa roślinność piętra turniowego, w którym utrzymują się płaty wiecznych śniegów. Wśród ponad 1000 gat. roślin naczyniowych spotyka się gat. endemiczne i reliktowe, np.: warzuchę tatrzańską, skalnicę tatrzańską, ostróżkę tatrzańską; liczne gat. roślin objętych ochroną gatunkową, np.: limba, szarotka alpejska, szafran spiski, goryczki, dziewięćsił bezłodygowy. Ze ssaków występują tu: kozica, świstak, niedźwiedź, ryś, gronostaj, wilk i in.; z ptaków — pomurnik, drozd skalny, płochacz halny, puchacz, orzeł przedni (b. rzadki), orlik krzykliwy, kania ruda, kobuz, myszołów, cietrzew, głuszec, jarząbek. Intensywna turystyka: ok. 240 km szlaków pieszych, ok. 160 km szlaków i tras narciarskich oraz nartostrad; narciarstwo wyczynowe (skocznie, trasy biegowe, zjazdowe i slalomowe); taternictwo, w tym podziemne; 8 schronisk turyst., kolejki linowe, wyciągi narciarskie. T.P.N. uznany został 1992 przez UNESCO za Świat. Rezerwat Biosfery, zaś wraz ze słowac. parkiem nar. za Międzynar. Rezerwat Biosfery „Tatry”.


Biebrzyński Park Narodowy



Nazwa: Biebrzański Park Narodowy
Data założenia: 1989
Powierzchnia: 59223 ha
Lokalizacja: Nizina Północnopodlaska w kotlinie Biebrzańskiej.
Symbol: łoś
Ukształtowanie terenu: utwory morenowe i sandrowe, rzeka Biebrza kanał augustowski.
Flora: turzyca żywicowa, skalnica torfowa, parzęchlin
Fauna: wszystkie, duże krajowe ssaki: łosie, ptaki 253 gatunków: orzeł przedni, gadożer, wodniczka. 36 gatunków ryb.

    


          Biebrzański Park Narodowy, utw. 1993 w ob. woj. podlaskim, mniejsze powierzchnie w ob. woj. podlaskim; pow. 59 223 ha, otuliny 66 824 ha; siedziba dyrekcji w Osowcu; obejmuje znaczną część Kotl. Biebrzańskiej i Biebrzę prawie na całej długości; jej szeroka dol. ma przewężenia w okolicach Sztabina i Osowca; jest to największy i najbardziej naturalny w środk. Europie kompleks torfowisk niskich, z kilkumetrową warstwą torfu i z niewielkim udziałem torfowisk przejściowych i wysokich; klimat z długą, mroźną zimą, późnowiosennymi oraz wczesnojesiennymi przymrozkami, częstymi mgłami; skrócony okres wegetacyjny. Szata roślinna różnorodna, w dużym stopniu naturalna, z rzadkimi gat.; wyróżniono aż 45 zespołów roślinnych, w tym niemal wszystkie spotykane w Polsce zbiorowiska wodne, bagienne i torfowiskowe; 7 zespołów roślinnych o charakterze borealnym (właściwych dla obszarów pn.), jak: zarośla brzozy niskiej, bór sosnowy z turzycą strunową w runie, las świerkowo-sosnowy; spośród stwierdzonych ok. 680 gat. roślin naczyniowych 82 są objęte ochroną gatunkową bądź znajdują się na liście gat. rzadkich, wymierających, zagrożonych; 17 gat. to rośliny borealne i relikty glacjalne, jak: brzoza niska, wierzba lapońska, gnidosz król., skalnica torfowiskowa, turzyca strunowa, 8 gat. mszaków. Wyjątkowa w skali eur. ostoja ptaków wodnych i błotnych, z zaobserwowanych 263 gat. 179 jest lęgowych; spośród 56 gat. uznanych w Polsce za zagrożone 21 gnieździ się w Parku, np.: bielik, orzeł przedni, orlik grubodzioby, gadożer, puchacz oraz kaczki — rożeniec, świstun, podgorzałka; dla wodniczki, dubelta, bekasika, bataliona, mewy białej, cietrzewia i in. bagna biebrzańskie są jedyną ostoją zapewniającą trwałość populacji tych gat. w środk. Europie. Ze ssaków występują m.in.: łoś (ostoja chroniona od utworzenia 1957 rezerwatu ścisłego), jeleń, sarna, dzik, wilk, bóbr, wydra, z gryzoni orzesznica i smużka. B.P.N. zastąpił Biebrzański Park Krajobr., utw. 1989.



Park Narodowy Gór Stołowych



Nazwa: Park Narodowy Gór Stołowych
Data założenia: 1993
Powierzchnia: 6280 ha
Lokalizacja: centralna część niecki Środkowo sudeckiej
Symbol: skała
Ukształtowanie terenu: unikalny krajobraz labiryntów, izolowane skałki.
Flora: 510 gatunków roślin naczyniowych, w tym 33 gatunki chronione: sosna błotna, skalnica zwodnicza.
Fauna: kuna, borsuk, popielica, cietrzew, sóweczka, puchacz, krogulec, pluszcza.



          Stołowych Gór, Park Narodowy, utw. 1993 w ob. woj. dolnośląskim; pow. 6340 ha, otuliny 10 515 ha; siedziba dyrekcji w Kudowie-Zdroju; obejmuje pd.-wsch. część Gór Stołowych i pn. fragment Wzgórz Lewińskich; jego obszar od pn.-zach. i fragment od pn. wyznacza granica państw.; graniczy ze Stołowogórskim Parkiem Krajobrazowym. Niezwykłe bogactwo form skalnych o przedziwnych kształtach: skalne labirynty (np. na Szczelińcu Wielkim, Błędnych Skałach), szczeliny, ściany, turnie, kolumny, powstałe w wyniku procesów erozyjnych oraz różnorodnej odporności przemiennie zalegających piaskowców, margli i łupków, które tworzą płytową budowę gór z całkowicie spłaszczoną wierzchowiną; na niej powstały torfowiska kontrastujące z otoczeniem; lesistość duża, dominują lasy świerkowe będące wynikiem wadliwej gospodarki leśnej w przeszłości; tylko na małych powierzchniach zachowały się lasy zbliżone do naturalnych: buczyny sudeckie porastające stoki Rogowej Kopy na pd. od Karłowa czy na żyźniejszych siedliskach lasy bukowo-jaworowe z wiązem górskim; chronione i rzadkie gat. roślin, jak: sosna błotna (na torfowiskach), kosodrzewina, wawrzynek wilczełyko, bluszcz, lilia złotogłów, dziewięćsił bezłodygowy, pełnik eur.; z ptaków: cietrzew, kuropatwa, puchacz, sóweczka, pustułka, jastrząb, krogulec, pliszka górska, orzechówka. Park zajął większą część terenu Parku Krajobr. Gór Stołowych (ob. Stołowogórski) utw. 1981. W otulinie Parku leżą uzdrowiska: Kudowa-Zdrój, Duszniki-Zdrój i Polanica-Zdrój oraz miasta — Szczytna i Radków. Rozwinięty ruch turyst., szlaki turyst., piękna szosa Stu Zakrętów z Radkowa na pn. do Kudowy-Zdroju.


Magurski Park Narodowy



Nazwa: Magurski Park Narodowy
Data założenia: 1995
Powierzchnia: 19962 ha
Lokalizacja: środkowa część Beskidu Niskiego, na obszarze źródliskowym Wisłoki.
Symbol: brak
Ukształtowanie terenu: stare, naturalne drzewostany wyżynne wzniesienia, doliny potoków, laki, pastwiska.
Flora: 360 gatunków roślin naczyniowych, 45 gatunków górskich, 41 prawnie chronione.
Fauna: 200 gatunków prawnie chronione, 30 gat. ssaków: niedźwiedź, żbik, ryś, wilk, wydra. Ptaków 137: orzeł przedni, trzmielojed, dzięcioł trójpalczysty. Gady – wąż Eskulapa.



          Magurski Park Narodowy, utw. 1994 w ob. woj. podkarpackim i częściowo małopolskim; pow. 19962 ha, otuliny 22 967 ha; siedziba zarządu w Nowym Żmigrodzie; leży w Beskidzie Niskim i rozciąga się z pn.-zach. (okolice Wapiennego) na pd.-wsch. aż do granicy państw. na pd., z wyłączeniem nieregularnego pasa z pd.-wsch. na pn.-zach. ze wsiami: Polany, Krempna, Świątkowa Wielka i Mała; obejmuje całe pasmo Magury Wątkowskiej (wys. do 847 m n.p.m.) oraz pasma wzgórz leżących na pd. od niej; przez Park przepływa fragment górnej Wisłoki i liczne potoki, często biorące tu swój początek; źródła, obszary źródliskowe; lesiste wzgórza są urozmaicone wychodniami i odsłonięciami skalnymi piaskowca magurskiego (następstwo młodych procesów erozyjnych) w masywie Magury Wątkowskiej i na szczycie Kamienia (714 m n.p.m.).Lasy zajmują 93% pow., w tym ok. 36% lasy liczące ponad 100 lat; w piętrze pogórza, do 530 m n.p.m., rosną naturalne lasy typu grądów, olszynka karpacka, bagienna oraz łęgi, tu też znajdują się sztucznie wprowadzone drzewostany z przeważającym udziałem sosny; regiel dolny, powyżej 530m n.p.m., występujący wyspowo, porasta żyzna buczyna karpacka, kwaśna buczyna oraz bory jodłowe i jodłowo-świerkowe; bogata flora z ponad 40 chronionymi gat. roślin, jak: cis, kosodrzewina, wawrzynek wilczełyko, kłokoczka południowa, bluszcz, zimowit, rosiczka okrągłolistna, liczne storczyki, widłaki; w faunie ze ssaków występuje niedźwiedź, ryś, żbik, kuna, borsuk, bóbr, z ptaków — orzeł przedni, orlik krzykliwy, trzmielojad, puchacz, bocian czarny, z gadów — wąż eskulapa, z płazów — salamandra plamista.Podczas II wojny świat. 1939–45 zniszczeniu i degradacji uległa znaczna część terenu; zachowały się niektóre zabytki sakralne (kościoły, cerkwie, kapliczki) i w mniejszym stopniu zabudowa wiejska. Szlaki turyst., trasy narciarskie; schroniska, pola biwakowe; ośr. wypoczynkowe.



Narwiański Park Narodowy



Nazwa: Narwiański Park Narodowy
Data założenia: 1996
Powierzchnia: 7350 ha (otulina 15408 ha)
Lokalizacja: Na terenie woj. podlaskiego.



          Narwiański Park Narodowy, utw. 1996 w ob. woj. podlaskim; pow. 7350 ha, otulina 15408 ha, stanowiąca od 1985 do czasu powołania N.P.N. — Narwiański Park Krajobr.; siedziba dyrekcji oraz Centrum Informacyjno-Edukacyjne w Kurowie; położony między Surażem na pd. a Rzędzianami na pn.; obejmuje fragment bagiennej Dol. Narwi Górnej o bardzo rozwiniętym ekosystemie rzecznym (rozlewiska i zakola rozczłonkowanego koryta rzeki); dno dol. zalega na poziomie 118 m (Suraż)–110,7 m n.p.m. (Rzędziany), otoczenie to wysoczyzny morenowe dochodzące do 160 m n.p.m.: od wsch. Wysoczyzna Białost., od zach. Wysoczyzna Wysokomazow.; Narew w N.P.N. zasila kilka małych dopływów; przy ujściu Czaplinianki k. wsi Topilec zespół 32stawów rybnych o pow. 37 ha; 73% Parku stanowią użytki ekologiczne, 10% użytki rolne, 9% wody i 4% lasy (przeważnie olsy); dol. wypełniają torfy o średniej miąższości 1 m; najbardziej rozpowszechniona jest roślinność szuwarowa, ponadto występują zbiorowiska zarośli wierzbowych, łąkowe, ziołoroślowe oraz kserotermiczne; 13 gat. roślin chronionych: grzybienie białe, grążel żółty, kosaciec syberyjski, rosiczka okrągłolistna, storczykowate; bogata awifauna: ok. 200 gat., w tym 154 lęgowe, ostoja i ważne miejsce odpoczynku i żerowania w okresie wiosennym ptaków siewkowych; w wodach 22 gat. ryb; ze ssaków m.in.: łoś, bóbr, wydra, gronostaj. Obiekty zabytkowe to: reduta Koziołek, założenie dworsko-ogrodowe w Kurowie, kościół w Waniewie, tradycyjne drewn. zagrody i budynki wiejskie kryte strzechą, wiatraki, kapliczki. Dla turystów atrakcją są przejażdżki łódkami „pychówkami” oraz pry-watne muzeum archeol. w Surażu; szlaki piesze, szlak wodny Narwią, miejsca biwakowe, kąpieliska, punkty widokowe; udostępnione wędkowanie.


Bory Tucholskie, Park Narodowy



Nazwa: Bory Tucholskie Park Narodowy
Data założenia: 1996
Powierzchnia: 4789 ha (otulina 10286 ha)
Lokalizacja: Na terenie woj. pomorskiego.



          Bory Tucholskie, Park Narodowy, utw. 1996 w ob. woj. pomorskim; pow. 4789 ha, otuliny 10 286 ha; siedziba dyrekcji we wsi Charzykowy; leży na Równinie Charzykowskiej, w dorzeczu górnego biegu Brdy, na pn. od Chojnic, na wys. 120–145 m n.p.m.; wyodrębniony z Zaborskiego Parku Krajobrazowego, z części jego powierzchni utworzono otulinę Parku Nar.; urozmaicony krajobraz polodowcowy: równiny sandrowe, mozaika zbiorowisk leśnych i torfowiskowych, obfitość (11% pow. Parku) wód powierzchniowych; unikatowa zlewnia rzeczki Ostrowicka Struga (Mielnica), wypływającej z pn. zatoki jez. Ostrowite, zw. „Strugą Siedmiu Jezior” (najcenniejsze fragmenty, ok. 300 ha, planowane do objęcia ochroną ścisłą), 39 malowniczych jezior (największe Ostrowite), zwykle rynnowych, wiele jezior tzw. lobeliowych (oligotroficznych), o krystalicznie czystej wodzie, bogactwo jeziorek dystroficznych otoczonych swoistą roślinnością torfowiskową, nasuwającą się na taflę wody. W szacie roślinnej dominują lasy (ok. 89% pow. Parku), ze zdecydowaną przewagą borów sosnowych, z niewielką domieszką świerka, buka, dębu bezszypułkowego; we florze wiele reliktowych gat. borealnych (m.in. zimoziół północny, chamedafne północna); ponad 200 gat. porostów, w tym Usnea hirtella, gat. który był uznany za wymarły na terenie Polski; mnogość mchów i grzybów; podobnie jak w Zaborskim Parku Krajobr. liczne gat. roślin chronionych, jak też gat. bogatej awifauny; występują wszystkie nizinnej gat. płazów, z gadów b. rzadki, chroniony żółw błotny; ze ssaków: bóbr, wydra, dzik, sarna, jeleń, rzadziej łoś; obfity świat owadów, zwł. motyli i chrząszczy; w wodach bogactwo gatunkowe ryb, m.in. pstrąg potokowy i tęczowy. W pobliżu Parku, we wsi Jarcewo, zespół pałacowo-parkowy (XIX w.) z pomnikowymi drzewami, w Klonowie wyłuszczarnia nasion (pocz. XX w.), przerabiająca sosnowe szyszki z całego kraju. W Parku liczne szlaki turyst. i 2 ścieżki przyr.: „Struga Siedmiu Jezior” i „Jezioro Gacna”.